Chaos is ook een systeem

Plebs. Wat betekent dit woord eigenlijk?

Plebs.  Bargoens voor het lagere volk. Wanneer spreek je over plebs? Weet jij iets over deze term? Ik heb het jarenlang verkeerd geïnterpreteerd.

Plebs

plebs grijze massa trein wagon

De grijze massa

Het woord (of misschien beter de term) komt uit het Latijn. De Romeinen duidden het gewone volk vroeger al aan met plebs. Een plebejer was een gewone doorsnee burger. In het Nederlands betekent het in het Bargoens zoiets als de meute, het gepeupel het klootjesvolk. De grijze massa. Negatief dus. Gebruikt voor asociale mensen; het uitschot (het schuim) van de maatschappij. De onderste klasse zeg maar. Laagopgeleid, heeft een laag inkomen en een huurhuis. De mensen in deze groep zijn alleenstaand en ontevreden (60 procent vrouwen en 40 procent mannen).

plebs klootjesvolk grijze massa

praatjesmakers

Hugo de Groot (1583-1645) betitelde zijn collega-rechtsgeleerden als ‘een horde praatjesmakers’ (plebs rabularum), waarbij hij deze term in negatieve zin gebruikte. Bijzonder he? Ik dacht altijd dat het kak was. De rijken en welvarenden onder ons. Fout.

Romeinen

plebs boeren

wie voelt zich verheven boven de ander

In de Romeinse tijd was een plejeber een proletariër. Beter gezegd: Iemand die zo tussen de proletariërs (bezitslozen) en de patriciërs (Romeinse adel) in zat. .  Zonder politieke rechten. In Nederland gebruiken we deze term al sinds 1824. Ook met als betekenis minderwaardig volk, lage klasse of gepeupel. Maar vermoedelijk heeft het begrip al veel eerder, minstens sinds de zeventiende eeuw, een negatieve klank gekregen in onze taal.  De filosoof Spinoza (1632-1677) sprak regelmatig neerbuigend over het plebs. In die tijd voelde de een zich ook al verheven boven de ander. Dat is volgens mij een slechte genetische erfenis.

Egyptenaren

toetanchamon plebs

ingewikkelde economie

Het oude Egypte kende ook rangen en standen.  In de tijd toen de Europeanen als Neanderthalers door de bossen renden, hadden de Egyptenaren al een hoogstaande samenleving. Zij hadden ook een ingewikkelde economie. De verschillen in rijkdom (en dus macht) groeiden enorm. Als je werkte had je ook een bepaalde mate van macht. De toplaag bestond uit de Farao en zijn familie, edelen, priesters en hoge ambtenaren. De onderste laag bestond uit boeren, slaven en landarbeiders. Het beroep van een Egyptenaar bepaalde de macht en aanzien.
Ik weet niet of zij neerkeken op de onderste laag maar het zou me niet verbazen als ik zo een beetje de geschiedenis doorspit.

Ondertoon

zeilers mensen marine

verschillen op basis van status en aanzien

Plebs heeft dus vaak een negatieve ondertoon. Jammer. De term is door de tijd en onze cultuur, veranderd. Je zou het alleen nog kunnen gebruiken als je iemand wilt beledigen. Maar bedoel je dan iemand uit een sociale onderlaag? Iemand die geen werk heeft of iemand die de plantsoenen staat te schoffelen? Wie zijn dan de bovenlaag? Bestaat er nog zoiets als een gelaagde samenleving? Zijn er verschillen op basis van aanzien en bezit? Zou de bovenste laag van onze bevolking dan alleen bestaan uit autochtonen en westerse migranten? Advocaten, directeuren en tandartsen? Met koophuis en bolide voor de deur? Veel om over na te denken dus.

jacht rijk haven

tokkies?

Je denkt bij plebs misschien ook stiekem aan het woord Tokkie. Maar dit zijn mensen met negatieve kwaliteiten en/of asociaal gedrag en dat kunnen ook hele welgestelde mensen zijn. Dat weten we allemaal zo langzamerhand.
De familie Tokkie kwam in 2005 op de Nederlandse televisie met veel negatieve aandacht. ‘Tokkie’ staat zelfs in de Van Dale.

Er is een reusachtig verschil tussen veel geld verdienen en rijk zijn. (Bron: Marlène Dietrich).

 

6 reacties

  1. mirjam weima

    ja, dat overkomt je soms! Dat je denkt de betekenis van een woord te kennen en dit jarenlang op een manier gebruikt zoals je denkt dat dat goed is. Totdat je vreemde blikken of schaterlachende mensen om je heen ziet en hoort. Heel grappig .
    Mirjam

    • Herma Westerdiep

      Leuk he? Ik dacht altijd dat het kak was … tot iemand me er op wees dat ik het verkeerd gebruikte. Nooit te oud om te leren dus.

  2. Ximaar

    Ik kende het woord in de juiste betekenis, maar gebruik het nooit. Anderen hoor ik het ook bijzonder weinig gebruiken. Ik ben niet van rangen en standen. Ieder mens heeft zijn specialiteiten. Mijn broer is laag opgeleid vanwege dyslexie. Ik ken geen betere en creatievere modelbouwer. Boris Johnson is prima opgeleid en helpt het VK volledig de vernieling in.

    • Herma Westerdiep

      Ik ben ook niet van de rangen en standen. Slechte eigenschap van sommige mensen. Wat jij zegt; ieder is uniek, ieder heeft zijn specialiteiten.

    • Vincent

      “Laag opgeleid”… je moet dit filmpje eens bekijken: https://youtu.be/IplYlAMiQ-g

      • Herma Westerdiep

        Gezien en geluisterd. Dat was een momentje van bezinning voor velen denk ik. We zouden dit filmpje allemaal moeten zien.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

© 2020 Vijftigenmeer

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑